RIIX HALKAN Halyey Salaad Cali Jeelle oo ka mid ahaa saraakiishii dowladda ku meel gaarka ee Somaliya ee horkacaysay dagaalkii ay ciidammada Dowlada Somaliya iyo kuwa nabad ilaaliyaasha ee Itoobiya ku qabsadeen magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya sanadkii 2006dii ayaa Wareysi dheer oo uu siiyay Idaacada Qarandiidka ah ee Laanta Afka Somaliga BBC ee uu hogaamiyo Yusuf Garaad ayuu kaga waramay arrimo ay ka mid yihiin dib u heshiisiinta iyo eedeeymaha ay argagaxisida u soo jeediyeen in ay galeen xilligii ay Somaliya keeneen ciidamada Nabad Ilaaliyaasha ee Itoobiya.
Sida shabakadan ay u sheegeen Saraakiil ka tirsan Ciidamadan waxaa lagu wadaa in maalmaha soo socda Magaalada Beledweyne soo gaaraan Ciidamo lagu soo tababaray dalka Itoobiya kuwaas oo la filayo in lagu wareejiyo sugida Nabad-galyada Magaalada oo ay hadda gacanta ku hayaan Ciidamadda Itoobiya.
Warar aanu ka heleyno shaqsiyaad u dhuun daloola siyaasada isbaheysiga Asmara ee hada fariisinkiisu yahay dalka Jabuuti ayaa sheegaya in Sheekh Shariif Sheekh Axmed lagu wado in uu iska casilo guddoomiyenimada Isbahaysiga Mucaaradka,taas oo uu la wareegi doono Ina Salaad Booy oo dadka qaar ay u yaqaanaan Cabdi Qaasim Salaad Xasan.
Marwada Madaxweynaha Dowladda Soomaaliya Xaawo Cabdi Samatar oo maanta shir jaraa'id ku qabatay xarunta Madaxtooyadda ee Villa Somaliya ayaa sheegtay in wax laga naxo ay tahay in qarax lala beegsado Haween Soomaaliyeed oo ka shaqeynayey Nadaafadda dalka iyo soo celinta bilicda magaalada Muqdisho, kuwaasi oo ay sheegtay in ay u taagnaayeen horumarinta dalkooda.
Waxaa saaka ku dhawaaqay in ay is casileen laba wasiir ku xigeen oo ka tirsan xukuumada sii liicaysa ee Nuur Cadde waxaa ayna kala yihiin Wasriir ku xigeenkii wasaaradda Maaliyadda iyo Qorsheynta iyo wasiir ku xigeenkii wasaaradda howlaha guud ee Dowlada Fedaralka Somaliyeed
Wakhtigii Magaalada Muqdisho qeyb ka mid ah ay ka talinaysay, Dowladdii uu madaxda ka ahaa Mudane CabdiQasim Salaad Xassan ayaa waxaa u cadaatay xubno beesha Ceyr ka mid ah in aysan u suurto geli karin hanashada beel weynta Soomaliyeed, gaar ahaan dadka reer Muqdisho. Si wax looga qabto qorshaha qoyska, ayaa shir lagu qabtay guriga CabdiQasim Salaad Hassan.
Baarlamaanka Soomaaliya ayaa ka doodaya oo shir ka leh Arimaha Dhaqaale lalunsadey & wax ka qabashadeeda ,sida ay sheegeen Xubno ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya ,war laga helayo Gudoonka baarlamaanka Soomaaliya ayaa sheegaya in ay maalmahaan socdaan dadaalo ku aadan sidii wax looga qaban lahaa la Xisaabtamka shaqsiyaadka lacagta lunsadey.
Dagaalo xoog leh ayaa ka qarxay Magaalada Muqdisho ee Caasumada Soomaaliya, ayagoo dhexmaraya Ciidamada dowladda Faderaalka ee Soomaaliya oo ay taageerayaan saaxibadood Milateriga Itoobiya Iyo Kooxaha argagaxisada gafuurka duubato ee ka soo horjeeda Siyaasada dowladda Faderaalka ee Soomaaliya.
Dowlada Itoobiya ayaa u yeeratay saraakiisheeda ku sugan Muqdisho, kadib markii Madaxweynaha Somaliya Cabdullaahi Yuusuf Axmed ku eedayey in ay u janjeeran yihiin dhinaca Wasiirka Kowad
Wasiiro tiradooda gaareyso Toban iyo hal wasiir ku xigeen ayaa maanta shir jaraa'id ay ku qabteen magaalada Muqdisho waxay ku soo bandhigeen sababaha keenay in ay iska casilaan xilalki ay ka hayeen xukuumadda Ra'iisul Wasaare Nuur Cadde, waxayna sheegeen in ay isku casileen go'aanka uu Ra'iisul Wasaaraha ka qaatay xil ka qaadistii Guddoomiyaha Gobolka Banaadir Maxamed Dheere kaasoo ay ku sheegeen in uu ahaa mid kaliye talisnimo.
Sida shabakadan ay u sheegeen Saraakiil ka tirsan Ciidamadan waxaa lagu wadaa in maalmaha soo socda Magaalada Beledweyne soo gaaraan Ciidamo lagu soo tababaray dalka Itoobiya kuwaas oo la filayo in lagu wareejiyo sugida Nabad-galyada Magaalada oo ay hadda gacanta ku hayaan Ciidamadda Itoobiya.
Xeer ilaaliyaha guud ee dawladda Faderaalka ee Soomaaliya C/laahi Daahir Barre ayaa ka hadlay markii ugu horeysay sharci ku tumasho uu ku dhaqaaqay Raysalwasaaraha dawladda Faderaalka ee Soomaaliya Nuur Xasan Xuseen.
Madaxweynaha dawladda Faderaalka ee Soomaaliya Md. Cabdulaahi Yuusuf Axmed & Raysalwasaarihiisa Nuur Xasan Xuseen ayaa maanta yeeshay kulan xasaasi ah kaasoo aan si rasmi Saxaafada loogu sheegin.
Warar aanu ka heleyno shaqsiyaad u dhuun daloola siyaasada isbaheysiga Asmara ee hada fariisinkiisu yahay dalka Jabuuti ayaa sheegaya in Sheekh Shariif Sheekh Axmed lagu wado in uu iska casilo guddoomiyenimada Isbahaysiga Mucaaradka,taas oo uu la wareegi doono Ina Salaad Booy oo dadka qaar ay u yaqaanaan Cabdi Qaasim Salaad Xasan.
Marwada Madaxweynaha Dowladda Soomaaliya Xaawo Cabdi Samatar oo maanta shir jaraa'id ku qabatay xarunta Madaxtooyadda ee Villa Somaliya ayaa sheegtay in wax laga naxo ay tahay in qarax lala beegsado Haween Soomaaliyeed oo ka shaqeynayey Nadaafadda dalka iyo soo celinta bilicda magaalada Muqdisho, kuwaasi oo ay sheegtay in ay u taagnaayeen horumarinta dalkooda.
Waxaa saaka ku dhawaaqay in ay is casileen laba wasiir ku xigeen oo ka tirsan xukuumada sii liicaysa ee Nuur Cadde waxaa ayna kala yihiin Wasriir ku xigeenkii wasaaradda Maaliyadda iyo Qorsheynta iyo wasiir ku xigeenkii wasaaradda howlaha guud ee Dowlada Fedaralka Somaliyeed
Wakhtigii Magaalada Muqdisho qeyb ka mid ah ay ka talinaysay, Dowladdii uu madaxda ka ahaa Mudane CabdiQasim Salaad Xassan ayaa waxaa u cadaatay xubno beesha Ceyr ka mid ah in aysan u suurto geli karin hanashada beel weynta Soomaliyeed, gaar ahaan dadka reer Muqdisho. Si wax looga qabto qorshaha qoyska, ayaa shir lagu qabtay guriga CabdiQasim Salaad Hassan.
Runtii garan mayno kalmado aanu ku cabbiri karno calool xumada iyo ciilka maanta naga haya hooyooyinka Soomaaliyeed oo iyagoo dhulka xaaqaya la laayay. Innaa lillaahi wa innaa ilayhi raajicuun! Waa markii labaad oo hooyooyin dhul xaaqaya la laayo, waa arrin argagax iyo murugo ku beeraysa qof kasta oo damiir leh.
Iyadoo dagaal sababay dhimashada 15-qof oo u badan argagaxisada uu ku dhexmaray degmada Huriwaa ciidamada huwanta ah iyo argagaxisada gafuurka duubato ayuu sheegay taliyaha ciidamada Dowlada Federalka Col. Daahir Max'ed Xirsi inay ku qabsadeen dagaalkaas hub fara badan.
Inkastoo uu Is bahaysigani hada dagan yahay dalka Jabuuti ayaa hadana wali uu wataa magaca meeshii lagu dhisay oo ah is bahasyiga Asmara, waxaana warar xog ogaal ahi ay sheegayaan in hada uu heer gabo gabo ah marayo dadaal ku aadan sidii ay is bahaysiga ugusoo biiri lahaayeen siyaasiyiin caan ka ah dalka Soomaaliya.
Baarlamaanka Soomaaliya ayaa ka doodaya oo shir ka leh Arimaha Dhaqaale lalunsadey & wax ka qabashadeeda ,sida ay sheegeen Xubno ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya ,war laga helayo Gudoonka baarlamaanka Soomaaliya ayaa sheegaya in ay maalmahaan socdaan dadaalo ku aadan sidii wax looga qaban lahaa la Xisaabtamka shaqsiyaadka lacagta lunsadey.
KU: DHAMMAAN ISIMMADA GOBOLKA PUNTLAND
Maamulka Gobolka Banaadir ayaa maanta wuxuu shaaca ka qaaday in uu lacag dhan 216 Milyan oo Shilin Soomaali ah uu ugu deeqay Haween ku dhaawacmay Qarax shalay ka dhacay Wadada Makka Al-Mukarrama ee Magaalada Muqdisho.
Dagaalo xoog leh ayaa ka qarxay Magaalada Muqdisho ee Caasumada Soomaaliya, ayagoo dhexmaraya Ciidamada dowladda Faderaalka ee Soomaaliya oo ay taageerayaan saaxibadood Milateriga Itoobiya Iyo Kooxaha argagaxisada gafuurka duubato ee ka soo horjeeda Siyaasada dowladda Faderaalka ee Soomaaliya.
Ilo wareedyo lagu kalsoon yahay ayaa u sheegay Shabakadan, in xukumada Itoobiya ay u soo jeedisay Madaxweynaha Somaliya Cabdullaahi Yuusuf Axmed iyo Ra'iisul wasarihiisa Nuur Xasan Xuseen [Nuur Cadde] inay dhexdhexaadiso, balse uu diiday Madaxweyne Yuusuf.
Waxaa muuqata in khilaafkii madaxda sare ee Dowlada Federalka u dhexeeyay cirka isku shareeray kadib markii Ra'isal Wasaare Nuur Cadde magaacaabey galabta Shan Wasiir iyo Hal Wasiir ku-xigeen kuwaasoo badali doona xubnihii iska casiley xukuumadiisa shalay.